Φαινόμενο της Δευτέρας (Monday effect)
Το φαινόμενο της Δευτέρας είναι μια θεωρία που αναφέρει ότι οι αποδόσεις των μετοχών στο χρηματιστήριο τις Δευτέρες θα ακολουθήσουν την τάση που υπήρχε την αμέσως προηγούμενη Παρασκευή.
Δηλαδή, αν τα χρηματιστήρια έκλεισαν με θετικό πρόσημο την Παρασκευή, το ίδιο θα πρέπει να συνεχίσει να συμβαίνει και την Δευτέρα.
Δηλαδή, αν τα χρηματιστήρια έκλεισαν με θετικό πρόσημο την Παρασκευή, το ίδιο θα πρέπει να συνεχίσει να συμβαίνει και την Δευτέρα.
Φαινόμενο του Ιανουαρίου (January effect)
Το φαινόμενο του Ιανουαρίου είναι μια ημερολογιακή ανωμαλία που συναντάται στην χρηματαγορά και οφείλεται στο γεγονός ότι οι αποδόσεις των μετοχών κατά τον μήνα Ιανουάριο διαφέρουν σημαντικά και είναι πολύ υψηλότερες από τις αποδόσεις των υπόλοιπων μηνών του χρόνου, ενώ οι αποδόσεις του Δεκεμβρίου είναι χαμηλές ή/και αρνητικές.
Σύμφωνα με την θεωρία της αποτελεσματικής αγοράς οι αποδόσεις των ημερολογιακών μηνών θα έπρεπε να είναι τυχαίες μεταβλητές και να μην μπορούν οι επενδυτές να προβλέψουν εκ των προτέρων ποιοι μήνες θα έχουν τις υψηλότερες.
Εαν μπορούν να κάνουν κάτι τέτοιο χρησιμοποιώντας ιστορικά στοιχεία, τότε θα έχουν υπεραποδόσεις οπότε η θεωρία περί αποτελεσματικότητας της αγοράς στην ασθενή της μορφή καταρρίπτεται.
Μερικά συμπεράσματα που έχουν προκύψει από έρευνες πάνω στις αποδόσεις των μετοχών:
Δύο βασικές προσπάθειες εξήγησης του φαινομένου από την πλευρά της παραδοσιακής θεωρίας είναι οι εξής:
1) Το φαινόμενο του Ιανουαρίου μπορεί να οφείλεται στο ότι ο μήνας αυτός είναι η αρχή του καινούριου φορολογικού έτους και οι επενδυτές προκειμένου να επιτύχουν φορολογικές απαλλαγές από ζημίες αγοραπωλησιών μετοχών, πωλούν προς τα τέλη Δεκεμβρίου μετοχές στις οποίες έχουν ζημιές (πιέζοντας τις τιμές προς τα κάτω λόγω υψηλής προσφοράς τίτλων), καταγράφουν λογιστικά τις ζημιές τους και τις φοροαπαλλαγές τους και τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου τις ξανααγοράζουν (πιέζοντας τις τιμές προς τα πάνω λόγω υψηλής ζήτησης των τίτλων).
Άρα είναι μια ορθολογική συμπεριφορά των επενδυτών που οδηγεί στο φαινόμενο. Όμως η εξήγηση αυτή δεν μπορεί να απαντήσει στο γιατί το φαινόμενο παρουσιάζεται και σε χώρες που δεν υπάρχει φορολογία στις υπεραξίες από μετοχές.
2) Το φαινόμενο του Ιανουαρίου μπορεί να προέρχεται από την διάρθρωση που επιχειρούν οι διαχειριστές των μεγάλων θεσμικών χαρτοφυλακίων λίγο πριν την ετήσια αποτίμηση από τους ιδιοκτήτες των χαρτοφυλακίων.
Δηλαδή οι διαχειριστές πωλούν τον Δεκέμβριο μικρές και επικίνδυνες μετοχές που έχουν στα χαρτοφυλάκια τους και δεν θέλουν να τις παρουσιάσουν στην ετήσια έκθεση (τις οποίες επαναγοράζουν τον Ιανουάριο) και αγοράζουν πιο συντηρητικές μετοχές προκειμένου στην ετήσια έκθεση να φανεί το χαρτοφυλάκιο που διαχειρίζονται πιο συντηρητικό αλλά με μεγαλύτερες αποδόσεις.
Και αυτή όμως η εξήγηση δεν απαντάει στο ερώτημα γιατί δεν εμφανίζεται παρόμοια συμπεριφορά και στις εξαμηνιαίες εκθέσεις παρά μόνο στις ετήσιες.
3) Το φαινόμενο του Ιανουαρίου μπορεί να οφείλεται στη ρευστότητα στο τέλος του έτους. Η σημαντική αύξηση στην επιχειρηματική δραστηριότητα στο τέλος του έτους οδηγεί σε μεγαλύτερα κέρδη τον Δεκέμβριο.
Τα κέρδη αυτά (ή μέρος τους) διοχετεύονται στις κεφαλαιαγορές στην αρχή του χρόνου και η αντίστοιχη αύξηση ρευστότητας πιέζει ανοδικά τις τιμές των μετοχών.
Σύμφωνα με την θεωρία της αποτελεσματικής αγοράς οι αποδόσεις των ημερολογιακών μηνών θα έπρεπε να είναι τυχαίες μεταβλητές και να μην μπορούν οι επενδυτές να προβλέψουν εκ των προτέρων ποιοι μήνες θα έχουν τις υψηλότερες.
Εαν μπορούν να κάνουν κάτι τέτοιο χρησιμοποιώντας ιστορικά στοιχεία, τότε θα έχουν υπεραποδόσεις οπότε η θεωρία περί αποτελεσματικότητας της αγοράς στην ασθενή της μορφή καταρρίπτεται.
Μερικά συμπεράσματα που έχουν προκύψει από έρευνες πάνω στις αποδόσεις των μετοχών:
- Η μέση υπεραπόδοση για τον μήνα Ιανουάριο είναι πολύ μεγάλη σε σχέση με τις υπεραποδόσεις των υπόλοιπων μηνών για το χαρτοφυλάκιο των μετοχών μικρής κεφαλαιοποίησης
- Οι υπεραποδόσεις του Ιανουαρίου είναι αρνητικές και μικρότερες από τις υπεραποδόσεις των υπολοίπων μηνών για τις μετοχές μεγάλης κεφαλαιοποίησης
Δύο βασικές προσπάθειες εξήγησης του φαινομένου από την πλευρά της παραδοσιακής θεωρίας είναι οι εξής:
1) Το φαινόμενο του Ιανουαρίου μπορεί να οφείλεται στο ότι ο μήνας αυτός είναι η αρχή του καινούριου φορολογικού έτους και οι επενδυτές προκειμένου να επιτύχουν φορολογικές απαλλαγές από ζημίες αγοραπωλησιών μετοχών, πωλούν προς τα τέλη Δεκεμβρίου μετοχές στις οποίες έχουν ζημιές (πιέζοντας τις τιμές προς τα κάτω λόγω υψηλής προσφοράς τίτλων), καταγράφουν λογιστικά τις ζημιές τους και τις φοροαπαλλαγές τους και τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου τις ξανααγοράζουν (πιέζοντας τις τιμές προς τα πάνω λόγω υψηλής ζήτησης των τίτλων).
Άρα είναι μια ορθολογική συμπεριφορά των επενδυτών που οδηγεί στο φαινόμενο. Όμως η εξήγηση αυτή δεν μπορεί να απαντήσει στο γιατί το φαινόμενο παρουσιάζεται και σε χώρες που δεν υπάρχει φορολογία στις υπεραξίες από μετοχές.
2) Το φαινόμενο του Ιανουαρίου μπορεί να προέρχεται από την διάρθρωση που επιχειρούν οι διαχειριστές των μεγάλων θεσμικών χαρτοφυλακίων λίγο πριν την ετήσια αποτίμηση από τους ιδιοκτήτες των χαρτοφυλακίων.
Δηλαδή οι διαχειριστές πωλούν τον Δεκέμβριο μικρές και επικίνδυνες μετοχές που έχουν στα χαρτοφυλάκια τους και δεν θέλουν να τις παρουσιάσουν στην ετήσια έκθεση (τις οποίες επαναγοράζουν τον Ιανουάριο) και αγοράζουν πιο συντηρητικές μετοχές προκειμένου στην ετήσια έκθεση να φανεί το χαρτοφυλάκιο που διαχειρίζονται πιο συντηρητικό αλλά με μεγαλύτερες αποδόσεις.
Και αυτή όμως η εξήγηση δεν απαντάει στο ερώτημα γιατί δεν εμφανίζεται παρόμοια συμπεριφορά και στις εξαμηνιαίες εκθέσεις παρά μόνο στις ετήσιες.
3) Το φαινόμενο του Ιανουαρίου μπορεί να οφείλεται στη ρευστότητα στο τέλος του έτους. Η σημαντική αύξηση στην επιχειρηματική δραστηριότητα στο τέλος του έτους οδηγεί σε μεγαλύτερα κέρδη τον Δεκέμβριο.
Τα κέρδη αυτά (ή μέρος τους) διοχετεύονται στις κεφαλαιαγορές στην αρχή του χρόνου και η αντίστοιχη αύξηση ρευστότητας πιέζει ανοδικά τις τιμές των μετοχών.
Υπεραντίδραση / Υποαντίδραση (overreaction / underreaction)
Υπεραντίδραση (underreaction)
Υπεραντίδραση ονομάζεται μία υπόθεση της αγοράς που υποδηλώνει ότι οι επενδυτές και οι traders αντιδρούν υπερβολικά έντονα στις νέες πληροφορίες. Αυτή η υπεραντίδραση προκαλεί μεγάλες μεταβολές στις τιμές, ακόμα κι αν δεν δικαιολογούνται από τις πληροφορίες αυτές, κι έτσι δεν αποτυπώνεται σωστά η πραγματική αξία της μετοχής στην τιμή της.
Τελικά όμως, η απόκλιση τιμών που προέρχεται από την υπεραντίδραση δεν κρατάει πολύ, καθώς οι τιμές των μετοχών τείνουν να επιστρέψουν στην πραγματική τους αξία.
Η υπόθεση της υπεραντίδρασης δεν είναι σύμφωνη με την θεωρία των αποτελεσματικών αγορών.
Το φαινόμενο της υποαντίδρασης φαίνεται όταν, για παράδειγμα, η τιμή μίας μετοχής συνεχίζει να αντιδρά μετά από κάποια ανακοίνωση νέων πληροφοριών στην αγορά. Αυτό παραβιάζει την θεωρία αποτελεσματικών αγορών, γιατί μπορούν να επιτευχθούν κέρδη μετά την άφιξη της πληροφόρησης.
Υποαντίδραση και momentum strategies
Κάποιος θέλει να φτιάξει ένα χαρτοφυλάκιο, οπότε πουλάει (short) μετοχές που είχαν πολύ χαμηλές αποδόσεις στο παρελθόν κι αγοράζει (long) μετοχές που είχαν πολύ υψηλές αποδόσεις κατά το ίδιο διάστημα. Κάνει δηλαδή το ακριβώς αντίθετο μιας contrarian strategy.
Από έρευνες προκύπτει ότι, για διαστήματα μεταξύ 3 και 12 μηνών, οι μετοχές συνήθως κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση που κινήθηκαν και στο παρελθόν (ανοδικές τιμές για το προηγούμενο διάστημα προβλέπουν ανοδικές τιμές για το επόμενο διάστημα, και το αντίστροφο).
Το momentum αυτό υπάρχει για την μεσοπρόθεσμη περίοδο (υπάρχει αντιστροφή μακροπρόθεσμα) και είναι συμβατό με υποαντίδραση.
Συμπεριφορικές εξηγήσεις υπεραντίδρασης και υποααντίδρασης
Μία θεωρία έχει προταθεί η οποία βασίζεται στον συντηρητισμό (conservatism) και στην αντιπροσωπευτικότητα (representativeness) προκειμένου να εξηγήσει τα φαινόμενα της υποααντίδρασης και υπεραντίδρασης.
Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, ο συντηρητισμός μπορεί να οδηγήσει στην υποαντίδραση και η αντιπροσωπευτικότητα στην υπεραντίδραση.
Αλληλεπίδραση συντηρητισμού και αντιπροσωπευτικότητας
Υπεραντίδραση ονομάζεται μία υπόθεση της αγοράς που υποδηλώνει ότι οι επενδυτές και οι traders αντιδρούν υπερβολικά έντονα στις νέες πληροφορίες. Αυτή η υπεραντίδραση προκαλεί μεγάλες μεταβολές στις τιμές, ακόμα κι αν δεν δικαιολογούνται από τις πληροφορίες αυτές, κι έτσι δεν αποτυπώνεται σωστά η πραγματική αξία της μετοχής στην τιμή της.
Τελικά όμως, η απόκλιση τιμών που προέρχεται από την υπεραντίδραση δεν κρατάει πολύ, καθώς οι τιμές των μετοχών τείνουν να επιστρέψουν στην πραγματική τους αξία.
Η υπόθεση της υπεραντίδρασης δεν είναι σύμφωνη με την θεωρία των αποτελεσματικών αγορών.
Παράδειγμα:Υπoαντίδραση (overreaction)
Έστω ότι μία εταιρία παρουσιάζει συνεχώς κέρδη. Αν και η προϊστορία κερδών μπορεί να είναι εντελώς συμπτωματική, οι επενδυτές θα δουν μία κανονικότητα και θα συμπεράνουν ότι η εταιρεία ανήκει στις λίγες εταιρείες που θα παρουσιάζουν συνεχώς κέρδη.
Δηλαδή οι επενδυτές μπορεί παρατηρώντας ένα μικρό δείγμα να θεωρήσουν ότι είναι αντιπροσωπευτικό του πληθυσμού (κανόνας των μικρών αριθμών).
Έτσι οι επενδυτές, θα αγνοήσουν το γεγονός του ότι μία προϊστορία καλών κερδών μπορεί να μην επαναληφθεί, θα υπεραντιδράσουν και θα ανεβάσουν την τιμή πολύ ψηλά, υπερτιμώντας την εταιρεία, και θα απογοητευτούν στο μέλλον όταν τα προβλεπόμενα κέρδη δεν πραγματοποιηθούν. Έτσι οι τιμές θα διορθώσουν και θα ακολουθήσουν την αντίστροφη πορεία.
Το φαινόμενο της υποαντίδρασης φαίνεται όταν, για παράδειγμα, η τιμή μίας μετοχής συνεχίζει να αντιδρά μετά από κάποια ανακοίνωση νέων πληροφοριών στην αγορά. Αυτό παραβιάζει την θεωρία αποτελεσματικών αγορών, γιατί μπορούν να επιτευχθούν κέρδη μετά την άφιξη της πληροφόρησης.
Παράδειγμα:Με άλλα λόγια οι τιμές των μετοχών ενδέχεται να μην ενσωματώνουν όλη την διαθέσιμη πληροφόρηση άμεσα αλλά να αντανακλούν μερικώς τις πληροφορίες και να ενσωματώνουν τις νέες πληροφορίες αργά και σταδιακά.
Τα συντηρητικά άτομα μπορεί να αγνοήσουν μη αναμενόμενα κέρδη που ανακοίνωσε μία εταιρία, γιατί πιστεύουν ότι θα είναι προσωρινά.
Πιο συγκεκριμένα τα άτομα θα έχουν την τάση να υποσταθμίζουν νέες πληροφορίες όταν έρχονται σε αντίθεση με την πληροφόρηση που χρησιμοποίησαν για να δημιουργήσουν τις πεποιθήσεις τους.
Έτσι θα αναθεωρήσουν ελάχιστα την εκτίμηση τους, σαν αποτέλεσμα της είδησης των κερδών, οπότε η τιμή θα ανέβει λιγότερο από όσο θα έπρεπε. Αφού η τιμή είναι πιο χαμηλή οι επόμενες αποδόσεις θα είναι υψηλότερες και προς την ίδια κατεύθυνση.
Υποαντίδραση και momentum strategies
Κάποιος θέλει να φτιάξει ένα χαρτοφυλάκιο, οπότε πουλάει (short) μετοχές που είχαν πολύ χαμηλές αποδόσεις στο παρελθόν κι αγοράζει (long) μετοχές που είχαν πολύ υψηλές αποδόσεις κατά το ίδιο διάστημα. Κάνει δηλαδή το ακριβώς αντίθετο μιας contrarian strategy.
Από έρευνες προκύπτει ότι, για διαστήματα μεταξύ 3 και 12 μηνών, οι μετοχές συνήθως κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση που κινήθηκαν και στο παρελθόν (ανοδικές τιμές για το προηγούμενο διάστημα προβλέπουν ανοδικές τιμές για το επόμενο διάστημα, και το αντίστροφο).
Το momentum αυτό υπάρχει για την μεσοπρόθεσμη περίοδο (υπάρχει αντιστροφή μακροπρόθεσμα) και είναι συμβατό με υποαντίδραση.
Συμπεριφορικές εξηγήσεις υπεραντίδρασης και υποααντίδρασης
Μία θεωρία έχει προταθεί η οποία βασίζεται στον συντηρητισμό (conservatism) και στην αντιπροσωπευτικότητα (representativeness) προκειμένου να εξηγήσει τα φαινόμενα της υποααντίδρασης και υπεραντίδρασης.
Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, ο συντηρητισμός μπορεί να οδηγήσει στην υποαντίδραση και η αντιπροσωπευτικότητα στην υπεραντίδραση.
Αλληλεπίδραση συντηρητισμού και αντιπροσωπευτικότητας
Παράδειγμα:
Έστω ότι υπάρχει ένα άτομο που παρατηρεί τα αποτελέσματα της ρίψης ενός μη-δίκαιου νομίσματος και το νόμισμα φέρνει κορώνα στο 70% των περιπτώσεων.
Το άτομο ξέρει ότι το νόμισμα είναι μη-δίκαιο αλλά ξεκινά πιστεύοντας ότι είναι το ίδιο πιθανό η μεροληψία να είναι κορώνα ή γράμματα στο 70% των περιπτώσεων.
Αν μετά από χ δοκιμές το νόμισμα φέρνει κορώνα κάθε φορά, ένα άτομο που επιδεικνύει συντηρητισμό και αντιπροσωπευτικότητα αρχικά δεν θα κάνει σωστή εκτίμηση και επαλήθευση των πιθανοτήτων (σε σχέση με ένα άτομο που σκέφτεται με βάση τον κανόνα του Bayes).
Μετά, έχοντας δει ότι ήρθε κορώνα στην σειρά για μερικές δοκιμές θα κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το νόμισμα είναι πιο πιθανό (απ' ότι στην πραγματικότητα) να φέρνει κορώνα παρά γράμματα στο 70% των περιπτώσεων γιατί οι πρώτες δοκιμές είναι πιο «αντιπροσωπευτικές» αυτού του ενδεχομένου.
Το άτομο θα υποαντιδρά στην αρχική μεμονωμένη πληροφόρηση αλλά θα υπεραντιδρά σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως τάση στα στοιχεία.
Πηγή: http://www.euretirio.com/search/label/%CE%91%CE%BD%CF%89%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CE%B5%CF%82%20%CE%B1%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%AC%CF%82#ixzz26rmQl4f8
